اصول مهندسی شیمی سبز
مهندسی شیمی سبز بر پایه ۱۲ اصل شیمی سبز پاول آنستاس و جان وارنر بنا شده است. برخی از اصول مهم عبارتند از:
پیشگیری به جای درمان: کاهش تولید ضایعات به جای مدیریت پس از ایجاد آن.
کارایی اتمی: طراحی واکنش ها به گونه ای که حداکثر اتم های واکنش دهنده در محصول نهایی جای گیرند.
استفاده از حلال ها و شرایط واکنش ایمن تـر: جایـگزیـنی حـلال هـای آلـی خـطرنـاک با آب،مایعات یونی یا حلال های زیستی.
صرفه جویی انرژی: انجام واکنش ها در دمای محیط با فشار ملایم بجای شرایط سخت.
طراحی محصولات تجزیه پذیر: موادی که پس از مصرف، به ترکیبات غیر سمی و قابل بازگشت به چرخه طبیعت تبدیل شوند.
کاربرد ها در مهندسی شیمی
حلال های سبز: استفاده از کربن دی اکسید فوق بحرانی و مایعات یونی به عنوان جایگزین حلال های سمی.
کاتالیست های زیست سازگار: بهره گیری از نانوکاتالیست ها و بیوکاتالیست ها برای واکنش های با بازده بالاتر و تولید کمتر آلاینده.
فرایند های جداسازی سبز: به کارگیری غشاهای پلیمری و نانوساختار به جای تقطیرهای پرانرژی.
انرژی های تجدیدپذیر: استفاده از منابعی مانند زیست توده (Biomass) برای تبدیل کربن دی اکسید به متانول یا مواد شیمیایی ارزشمند.
مزایا
کاهش اثرات زیست محیطی صنایع شیمیایی.
صرفه جویی اقتصادی از طریق کاهش مصرف انرژی و مواد اولیه.
ارتقا ایمنی در محیط کار.
ایجاد فرصت های جدید شغلی و نوآوری در صنایع.
چالش ها
هزینه بالای توسعه فناوری های جدید.
نیاز به تغییر زیرساخت های سنتی در صنایع.
کمبود دانش و نیروی متخصص در برخی حوزه ها.
مهندسی شیمی سبز نه تنها یک ضرورت زیست محیطی، بلکه یک فرصت اقتصادی و فناورانه برای صنایع شیمیایی جهان است. حرکت به سمت این رویکرد، آینده ای پایدارتر برای بشر و کره زمین رقم خواهد زد. دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و صنایع باید با همکاری یکدیگر زیرساخت ها و فناوری های مرتبط با شیمی سبز را توسعه دهند تا علاوه بر کاهش آسیب های زیست محیطی، زمینه ساز رشد اقتصادی و نوآوری صنعتی باشند.
